Benzin ve mazota dolar zammı; benzin 5 TL'nin üzerinde

Ana Sayfa » Ekonomi » Karadeniz'in altı petrol dolu çünkü..

Karadeniz'in altı petrol dolu çünkü..

ÇANAKKALE Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Mühendislik Mimarlık Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğan Perinçek, Karadeniz’in tabanında donmuş metan gazı olarak bilinen gazhidrat (yanarbuz- metanhidrat) bulunduğunu ve bunun varlığının tek başına petrol ve gaz olduğunun göstergesi olduğunu söyledi.

 
6 Mayıs 2014 Salı 13:57 
Yorum YapYazdır
 
 
Karadeniz'in altı petrol dolu çünkü..

ÇOMÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Doğan Perinçek, 17 yıl Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nda (TPAO) petrol jeologu olarak çalıştığını, 1989 yılından sonra ise Türkiye’nin yanı sıra, Suudi Arabistan, Avustralya, Kuveyt, Endonezya ve İran’da petrol arama çalışmalarına jeolog ve jeofizikçi olarak katıldığını anlattı.


Karadeniz karasularımızda ilk kuyuların 1971 yılında kazılan Karadeniz-1 ve İğneada-1 kuyuları olduğunu kaydeden Perinçek, 2011 yılında 5 bin 645 metre ile Karadeniz’in en derin kuyusu Sürmene-1 ve 5 bin 272 metre ile Kastamonu-1 kuyularının delindiğini hatırlattı. 2012 yılında açılan 3 bin 650 metre derinlikteki Istranca-1 kuyusunda gaz emaresine rastlandığını, fakat ekonomik keşif olmadığını ifade eden Perinçek şunları söyledi:


"Karasularımızda 21 ayrı alanda açılan kuyulardan sadece bir bölgede gaz keşfi vardır. Karadeniz gibi büyük bir havza için tek keşif yok sayılabilir. Karadeniz’in potansiyeli en az 10- 15 keşif yapılacak ölçülerdedir. TPAO tek başına ve Exxon-Mobil, PetroBras, Toreador, BP, ARCO, Transocean ve Westates gibi büyük petrol şirketleriyle ortak kuyular açmıştır. Bazı nedenlerden dolayı bu güne kadar istenilen düzeyde petrol keşfi olmamıştır. Keşfedilmesi beklenen petrol, Karadeniz’de suyun altında bıkmadan usanmadan bizi beklemeye devam etmektedir. Tecrübelerime dayanarak inancım bana Karadeniz’de ciddi petrol ve doğalgaz rezervi olduğunu söylüyor."

 

METANHDRAT (YANARBUZ NEDİR)

 

GELECEĞİN GÜRE KAYNAĞI YANAR BUZ

Prof. Dr. Övgün A. ERCAN

 

Ülkemizin karasularında var olan  güre kaynaklarından biride bir çok kişinin tanımadığı yanar buzdur(metan hidrat). Yanar buz, su ve bataklık uçununun (metan gazı) uygun ısı ve basınç koşullarında donarak özmük-çimge (molekül) olarak birleşiminden oluşur(1). Yapılan bilimsel çalışmalarla Karadeniz’de yaygın yanar buz oluşumları saptanmış bulunmaktadır. Akdeniz’de ve Marmara Denizi’nde  de yanar buz yataklarının varlığı bilinmektedir. Bu durumda, karasularımız  ve akçal (ekonomik) yarar alanlarımızda yer alan yanar buz yataklarının da birincil güre(enerji) kaynağı olarak, doğal uçun üretimi için değerlendirilebileceğini Sayın Prof.Dr. Perincek(1) ve Engin(2)’ce belirtmiştir.

 

Yanar buz araştırma özekleri olan ya da çalışma takımları oluşturan kimi bilimteyler( üniversiteler): Lawrence Livermore National Laboratory, Georgia Tech, Colorado School of Mines’ dır. Çalışma takımları olan diğer kimi bilimteyler: University of Bahia-Brazil, Cambridge University – United Kingdom, University Pittsburgh, Texas A&M University, Universty of Mississippi, ve Türkiyede de Yıldız Teknik Bilimteyi olarak sayılabilir. Ayrıca çok sayıda kaya yağı(petrol) kuruluşu yanar buz ile ilgili çalışma-araştırma takımları oluşturmuştur. Chevron, Shell International – Netherlands, Petrobras-Brazil, Statoil bunların önde gelenlerindendir. Benzer uygulamaların ülkemizdeki bilimteylerde de yapılması gerekmektedir.

 

Yanar Buz Nedir?

Uçun ve su karışımı, yüksek basınç ve düşük sıcaklık altında biçim değiştirerek katı bir özdek oluşturur; buna yanar buz denir. 1930’lu yıllarda beklenmedik bir biçimde doğal yanar buzun boru yollarını tıkamasıyla, yanar buz, kaya yağı( petrol) ve uçun işletmelerinin yeniden gündemine oturmuştur.

 

1-    Yanar buz, güre(enerji) kaynağı olarak kullanılabilir bir güçtür.

2-    Yanar buzla kalık( iklim) karşılıklı etkileşim içindedir.

3-    Yanar buzun köpür (karbon) döngüsü içinde işlevi vardır.

4-    Yanar buzun turak (ana kara) (kıta) yamacında biriken çökellerin duraylılığı üzerinde etkisi vardır.

 

Yanar Buz Nerelerde Bulunur?

Yanar buzlar ana kara kıyılarındaki Baykal(okyanusal) kökenli çökeller içinde ve ana karaların buz tutmuş(permafrost) alanlarında doğal olarak bulunur. Yanar buzlar baykallarda en az 300 metre derinlikten başlayarak görülürler ve deniz yüzeyinden 1100 metre derinliklere dek varlıklarını sürdürürler. Karaların buz tutmuş alanlarında da  yüzeyden başlıyarak 150 – 2000 metreler arasında yanar buz bulunur.

 

Yanar buzlar içlerinde bataklık uçununa (CH4)  ek olarak diğer uçunları da bulundururlar. Bunlar; H2S, CO2 olup, bunun yanında daha az oranda diğer kokaklar(hidrokarbonlar) bulunur. Eğer yanar buz yakılırsa, yanar buz kütlesinde hidrat ayrıştıkça, bataklık uçunu özgür kalıp yanmanın sürekliliğini sağlar, bu sürede kütleden ayrılan su, damlacıklar biçiminde akar.

 

Yanar buzun en yaygın olanı S-1 türü olan kırılca (kristal)lardır. Bu kırılca yapılarının doğada  bulunuşları baykal tabanındaki çökellerde bulunan diril kökenli (biyojenik) uçunun varlığına bağlıdır. Eğer ortamda yeterince  uçun, su varsa ve gerekli basınç-sıcaklık koşulları sağlanmışsa yanar buzlar oluşur. Oluşun yanar buzun korunabilmesi için yüksek basıncın  ve düşük sıcaklığın sürekliliği gerekir. Basıncın düşmesine uygun olarak yanar buz ayrışmaya başlar ve yanıcı bataklık uçunu  ortaya çıkar.

Doğal Yanar Buzlar

 

Yanar buz derin deniz çökelleri içinde ve ayrıca yeryuvarı uçlarındaki buzul alanlarında bulunur. Yanar buzların varlığı  yüksek basınç ve uygun sıcaklığın yanında ortamdaki uçunun, özellikle bataklık uçununun (CH4) oranına bağlıdır. Baykallarda bulunan töz(metal) çökeller içindeki örgensel(organik) gereçlerin ve çöpüklerin(bakterilerin) çökellerdeki CO2 oranını azaltmasına bağlı olarak oluşur. Bataklık uçunu (CH4) üretimi ana kara kıyılarında oldukça yüksektir. Ana kara kıyılarında yüksek oranda çökel birikmesi ve bu ortamdaki yüksek plankton etkinliği ana kara kıyısında biriken çökellerin yüksek oranda örgensel özdek içermesiyle sonuçlanır. Bu ise bu alandaki uçun oluşumunun kaynağını oluşturur. Yanar buzların baykal kıyıları boyunca oluşabildiği gibi, Hazar Denizi, Karadeniz, Akdeniz ve Baykal Gölü’nde de  oluştuğu belirlenmiştir.

 

Bunun yanında yerbiçin(jeofizik) yöntemlerle alınan sarsım(sismik) kesitleri kullanılarak da yanar buzun varlığını bulmak olasıdır. Yanar buz kuşağı deniz tabanından birkaç yüz metre derinde olabilir. Özetle, BSR yolu üzerinde yanar buz bulunur altında ise özgür uçun vardır. Yanar buzların tanınmasında sarsım dalga tezliği(hızı) önemli bir belirtidir. Yanar buz bulunduran çökellerde sarsım tezliği yüksek, eğer yoksa genellikle sarsım tezliği yavaştır. Çökellerdeki bu biçinsel(fiziksel) ayrılık kullanılarak yanar buz kuşaklarını bulmak olasıdır. Özgür uçunun bulunduğu kuşaklarda ise sarsım tezliği çok düşüktür. Yanar buzun hemen altındaki serbest uçun kuşağında sarsım tezliğinin yavaş olması nedeniyle bu kuşak kolaylıkla tanınır. Özgür uçunun olmadığı alanlarda yanar buz kuşağının altındaki “BSR” ana düzeyini bulmak, birbirini üzerleyen çökellerdeki sarsım tezlik ayrılığının azalması nedeniyle güçleşir.

Deniz tabanından yükselen uçun kabarcıkları da yanar buzların varlığına gösteren ipuçlarından bir tanesidir. Örnek alınırken görüntü alıcıyla yapılan gözlemlerde ve çözümlemelerde yanar buzlu çökellerin bulunduğu alanda değişik bir yaşantı topluluğunun kümelendiği görülmüştür. Bu çok küçük yaşantılar(mikroorganizmalar)  yüzeyden çıkan bataklık uçunu  güre(enerji) kaynağı ve yiyecek olarak kullanmaktadırlar.

 

Yanar buzlar çökel içinde dağınık yada dolu olabileceği gibi birkaç santimetrelik kalın katmanlar biçiminde de olabilmektedir. Kimileyin yanar buz yapıları göz biçiminde incelenerek kamalanmakta, birkaç milimetre ya da santimetre kalınlığındaki çökellerle ardalanmakta yada ağacın dallarına benzer biçimde çökeller içinde yer almakta, yer yer de gözenekli sünger görünümlü  bir yapı oluşturmaktadır. Süngere benzer yapılaşmanın nedeni, yukarı doğru yükselen uçun kabarcıklarının çökeller içerisinde bıraktığı boşluklarla ilgilidir. Yanar buzun, yükselen uçun kabarcıklarının oluşturduğu  boşlukların  kıyılarında çağlar boyunca biriktiği sanılmaktadır.

 

1997 yılında bir takım bilim adamı ile birlikte görev yapan  dirim bilimci(biyolog) Bilger Eke ( Doç. Dr.) Charles Fisher, 1800 metre derinlikte ilk kez bataklık uçunu buz kurtçuklarını bulmuş ve bu konuda önemli bilgiler derlemiştir. Bu kurtçukların yanar buzların ayrışarak bataklık uçununa dönüştüğü alanlarda doğal uçunu güre(enerji) kaynağı olarak kullandıkları araştırmacılarca belirlenmiştir. Bu işlengen diriler hemen yanar buzların yakınında yaşamlarını sürdükleri için kendilerine bataklık uçunu buz kurtçukları adı verilmiştir.

 

Geleceğin Güç Güre Kaynağı

 

Eğer yanar buzlar diğer önemli birikimlerle karşılaştırılırsa, bunların çok büyük oranlarda örgenik köpür (karbon) içerdiği görülür. Bu nedenle yanar buz, günümüzde, kullanılan kalık (fosil)  yakıtlar bittiğinde, güç güre(enerji) kaynağı olabilir.

 

 

Buna karşın yangan buz aramaları iki önemli sorunu gündeme getirmektedir. Bunlardan ilki, yanar buzlar üretildiğinde sera etkisi yaratacak olan iki paslatkılı köpür (karbondioksit) açığa çıkacaktır. İkinci olarak, ucuz üretim yöntemi ve çevreye dokunca vermeyecek yöntem bu güne dek geliştirilmiş değildir. Bu iki sorun hem denizlerdeki yanar buzlar hem de yer yuvarı uçlarındaki buz tutmuş alanlarda bulunan yanar buzların üretilmesiyle ilgili olarak gündemdedir. Günümüzde Sibirya’da buz katmanlarından yanar buz üretimi küçük ölçekli de olsa sürdürülmektedir. Yakın gelecekte bu tür uçun üretimi çok daha önem kazanabilir.

 

Yanar Buzlarla İlgili Olarak Deniz Altı Yamaçlarının Duraylılığı

 

Eğer basınç ve sıcaklık değişirse çökel içerisindeki yanar buz değişerek çözülür, deniz tabanındaki çökellerin sıkılığı azalır ve deniz altı yer kaymalarına neden olur. Yer biçin verileri ve deniz yurukları(haritaları), ana kara yamaçlarında değişik boyutlarda ve çok sayıda deniz altı yer kaymalarının var olduğunu gösterir. Ana kara yamacının eğimi artıkça yanar buzun da varlığına bağlı olarak yer kayma oranının arttığı görülür.

 

Yer yüzünde köpür birikimleri değişik oranlarda başka başka biriktireçlerde ( rezervuarlarda) toplanmıştır. Yanar buzlar 10 bin gigaton köpür içerir. Kalık (fosil) yakıtlardaki köpür oranı ise 5 bin gigatondur (1Gigaton=109 ton)

 

Yanar buzun çözülmesine bağlı olarak ana kara kıyılarındaki çökellerde gözenek basıncı artar. Bu ise gözenek oylumunun (hacminin) artmasına ve çökellerin iç dengelerinin azalmasına, akıcı biçime gelmesine ve yamaç boyunca alçaklara doğru yürümesine neden olur. Yanar buzun çözülmesine bağlı olarak BSR düzlemine koşut yüngül( zayıflık) kuşağı oluşur ve bu da deniz altı yer kaymalarını tetikler. Günümüzden en çok 18 bin yıl önce buzul çağı nedeniyle deniz düzeyi bu güne göre 120 metre daha aşağıdaydı. Deniz düzeyinin düşmesi ana kara kıyılarında basıncın düşmesine neden olmuştur. Bu nedenle çökeller içindeki yanar buz çözülmüş ve ana kara kıyılarından derinlere doğru çok sayıda yer kayması olmuştur.

 

Yanar Buzun Çözülmesinin Yeryuvarı Kalığına (İklime) Etkileri

 

Her ne  ölçüde uçun yuvar (atmosfer) yaklaşık 760 gigaton CO2 toplayabilse de yaklaşık 10 bin gigaton yanar buzdan açığa çıkan bataklık uçunu, uçun yuvarın, uçun toplama özelliğini önemli oranda değiştirecektir. Yanar buzdan açığa çıkan bataklık uçununun artması, buzul dönemlerinin sürelerini önemli oranda etkileyebilir.

 

Karadeniz’deki Yanar Buz Aramalarındaki Yerbiçin (Jeofizik) Çalışmalar

 

Yanar buzlar, doğal uçun olarak da bilinen büyük oranlardaki bataklık uçunu  ve deniz suyunun birleşimiyle oluşan, buz kırılcalarına benzer doğal yapılardır. Su özdecikleri  bu kafes içerisine tutuklanarak yanar buzları oluşturur. Bu aşamada, bilinegelen HC oluşumlarına ek olarak, Yanar buz oluşumlarını arama, tanımlama ve yaygınlığını bulmayı amaçlayan bir çalışma yapılması kararlaştırılmıştır. Bunun için de özellikle Karadeniz’de  yapılmış olan  yaklaşık 8,000 km. 2B sarsım ölçüsünün incelenmesi ve bu ereğe yönelik yorumlanmasına başlanmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda, atılan sarsım doğrultuları kullanılarak su derinliği ve deniz tabanı biçimi  çıkarılarak, bölgesel ısı akışı ve basınç dağılım yuruklarıyla(haritalarıyla) çakıştırılması sonucunda  yanar buz oluşum  yerleri belirlenecek ve boyutları bulunacaktır.

 

KAYNAKLAR

 

1,2,Perincek, D. ve Engin, M. A., 2004. Geleceğin Enerji Kaynağı Metan Hidrat. Kıyı ve Deniz Jeolojisi Sempozyumu Bildiri Özetleri Betiği; 13-15 Eylül ve Bilim ve Ütopya Kasım sayısı.

 
6 Mayıs 2014 Salı 13:57 
Yorum YapYazdır
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Nihat Genç
 
Attila Aşut
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Arslan Bulut
 
Mehmet Polat
 
Türker Ertürk
 
Ahmet Özer
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Kazım DEMİR
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
13
9
4
0
31
2
Beşiktaş
13
8
5
0
29
3
Galatasaray
13
8
2
3
26
4
Fenerbahçe
13
7
4
2
25
5
Bursaspor
13
7
3
3
24
6
Konyaspor
13
5
5
3
20
7
Osmanlıspor FK
13
4
7
2
19
8
Gençlerbirliği
13
4
6
3
18
9
K.D.Ç. Karabük
13
5
2
6
17
10
Akhisar Bld.
13
4
4
5
16
11
Antalyaspor
13
4
4
5
16
12
Trabzonspor
13
4
3
6
15
13
Alanyaspor
13
4
2
7
14
14
Kasımpaşa
13
3
3
7
12
15
Gaziantepspor
13
3
2
8
11
16
Ç. Rizespor
13
2
4
7
10
17
Kayserispor
13
2
3
8
9
18
Adanaspor
13
1
3
9
6
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Anket
2016 TÜRKİYE AÇISINDAN NASIL GEÇECEK?
ÇOK İYİ
İYİ
BİR ŞEY DEĞİŞMEZ
KÖTÜ
ÇOK KÖTÜ
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:36
  • Güneş07:24
  • Öğlen12:24
  • İkindi14:46
  • Akşam17:01
  • Yatsı18:37
 
Tarihte Bugün
1240 - Moğol hükümdarı Batu Han ve emrindeki Altın Ordu, Kiev şehrini fethetti.
1492 - Kristof Kolomb altın araştırmaları yapmak için Santa Domingo adasına vardı.
1768 - Encyclopedia Britannica'nın ilk baskısı yapıldı.
1790 - ABD Kongresi, New York'tan Philadelphia'ya taşındı.
1862 - ABD Başkanı Abraham Lincoln, Minnesota'daki Sioux isyanına katılarak tutuklanan 303 kızılderiliden 39'unun asılmasına karar verdi; idamlar 26 Aralık'ta infaz edildi.
1865 - ABD anayasasına köleliği yasaklayan madde eklendi.
1877 - Washington Post gazetesinin ilk sayısı yayımlandı.
1877 - Thomas Edison ilk ses kaydını gerçekleştirdi.
1917 - Halifax'da (Kanada) bir cephane deposu patladı: 1900'den fazla kişi öldü, şehrin bir kısmı harabeye döndü.
1917 - Finlandiya, Rusya'dan bağımsızlığını ilan etti.
1922 - Mustafa Kemal, Ankara'da görüştüğü Hakimiyeti Milliye ve Yenigün gazetelerinin muhabirlerine, Halk Fırkası'nı kuracağını açıkladı.
1922 - İrlanda Bağımsız Eyaleti kuruldu.
1922 - İnsülin ilk kez Kanada'da bir hastanede hastalar üzerinde denendi.
1937 - Türkiye, 1927'de imzalanan Türkiye-Suriye iyi komşuluk sözleşmesini feshetti.
1938 - Fransa ve Almanya dostluk anlaşması imzaladı.
1940 - Yunanistan, Arnavutluk'ta Premete kentini işgal etti.
1959 - ABD Başkanı General Eisenhower, resmi bir ziyaret için Türkiye'ye geldi.
1971 - Hindistan, Pakistan'dan bağımsızlığını ilan eden Bangladeş Demokratik Cumhuriyeti'ni tanıdığını açıkladı. Pakistan Hindistan'la bütün diplomatik ilişkilerini kesti.
1981 - Kılık kıyafet yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Okullarda başörtüsü ve sakal yasaklandı.
1983 - MGK yönetimi sona erdi. Konsey, çıkardığı son yasayla kendi dönemlerini kötüleyen ya da küçük düşüren her türlü yazılı ve sözlü beyanı yasakladı.
1994 - THY'nin Boeing-737 tipi bir yolcu uçağı Van'da düştü: 56 kişi öldü.
1997 - Antonov tipi bir Rus kargo uçağı, Irkutsk-Sibirya'da evlerine arasına düştü: 67 kişi öldü.
1998 - Hugo Chávez Frías, Venezuellada başkan seçildi.
963 - VIII. Leo, Papa seçildi.
 
Arşiv
 
Süper Loto
01.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu101823343650
 
On Numara
05.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu06071115171923242931323440435154596166737677
 
Sayısal Loto
03.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu242636434446
 
Şans Topu
30.11.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu041011162601
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık