Avrasya Kamuoyu Araştırma referandum anketini açıkladı

Ana Sayfa » Ekonomi » İşte ekonomideki gerçekler

İşte ekonomideki gerçekler

Marksist İktisatçı, sosyal bilimci Prof. Dr. Korkut Boratav ile kriz ve direnişler üzerine muhalefet.org kısa bir söyleşi yaptı.

 
7 Mart 2013 Perşembe 08:34 
Yorum YapYazdır
 
 
İşte ekonomideki gerçekler

Kapitalizmin krizi 5. yılını doldurdu. Bugünkü eğilim ve stratejileri nasıl görüyorsunuz? Krizin merkez üssünü nerede tanımlamak gerekiyor ve dünya buradan nasıl etkilenecek?

2013'KRİZİN ADRESİ ABD

2008 krizi, kapitalizmi büyük bir durgunluk aşamasına sürükledi. Merkez üssü şimdilik Avrupa’da; ancak 2013’te ABD’nin de kervana katılması gündemdedir.

2008-2009 sonrasında uluslararası krizin, ciddi izler bırakmasına rağmen, geçiştirilmekte olduğu kanısı yaygınlaşmıştı. Ancak iki gelişme bu iyimserliğe son verdi. Birincisi, 2011’de Avro Bölgesi’nde patlak veren bankacılık çöküntüsüdür. İkincisi ise sadece Avro Bölgesi’nde değil tüm Batı ülkelerinde “mali disiplin” yani kamu maliyesindeki kemer sıkma uygulamalarının özellikle devlet harcamalarını kısarak yaygınlaşmasıdır.

Gelinen noktada kamu harcamalarından kısılarak devletin borç ödemelerine tahsis edilecek bütçe fazlasının yaratılması her yerde temel önceliktir. Bu ortamda bütçenin temel işlevi, alacaklıları, yani finans kapital ile rantiyeleri, ihya etmek oluyor. Makro ekonomi incelemelerinin temel bir ilkesi olan “çoğaltan” katsayısı mevcut ortamda toplam talebi ve milli geliri aşağı çekerek işliyor. Bu olgu sonunda IMF tarafından da itiraf edildi: Batı ekonomilerinde çoğaltan katsayısının 1’den yüksek olduğu, bu nedenle kamu harcamalarındaki 1 dolarlık bir daralmanın milli geliri, örneğin 2 dolar, aşağı çekeceği kabul edilmiş oldu. Ancak bu durum uygulamalar üzerinde herhangi bir değişikliğe sebep olmadı. Artık, “sağduyulu sağcı iktisatçılar” dahi, bütçede kemer sıkmanın özel harcamaları canlandırarak veya parasal genişlemeye yol açarak telâfi edileceği beklentisinin yanlışlığını kabul ediyorlar.

AVRUPA'DAKİ KRİZ 2013'TE DE DEVAM EDECEK

AB’de 2012’deki ekonomik daralmada bu etken rol oynadı. Durumun 2013’te de süreceği anlaşılıyor. Avrupa’ya göre daha Keynesçi bir politika izleyebilen Obama yönetimi, seçim zaferine rağmen, “kemer sıkma” saplantısı nedeniyle kongre çoğunluğunu tutsak almıştır. Bu nedenle, 2013’te ABD bütçesinin daralacağı öngörülmektedir.

Merkez bankalarının parasal genişlemesi ise toplam talebe yansımıyor. Bankalara akıtılan fonlar krediler yoluyla reel ekonomiye değil spekülatif sermayeye akıyor. Kısacası, hem mali hem de parasal politikalar finans kapitali ihya etme ilkesine dayanıyor.

Bu ortamdan çevre ekonomileri iki doğrultuda etkilenecektir. Birinci olarak, durgunlaşma Batı'da ihracata bağımlı ülkeleri, dış talebin düşmesi nedeniyle, durgunlaşmaya itecektir. Bu etkeni hafifletmek için iç talebi canlandıran politikalar ancak Çin gibi dış açık vermeyen çevre ekonomilerinde uygulanabilir. İkinci olarak Batı merkez bankalarındaki likidite genişlemesinin çevredeki finansal piyasalara taşan öğelerinin yaratacağı etkilerden söz edebiliriz. Türkiye, Doğu Avrupa ve Meksika gibi kronik dış açık veren ülkeler, ekonomik canlanma için sıcak para girişlerine umut bağlıyorlar. Buralarda artan sermeye girişleri nedeniyle iç talep canlandırabilir; ancak sonucunda kronik dış açıkları daha da genişler ve dış kırılganlıkları ağırlaşır. Ağır dış açık sorunu olmayan çevre ekonomilerinde ise Batı’dan gelen likidite, balonlaşmaya dayalı istikrarsızlıklara ve yerli paraları değerlendirerek rekabet güçlerinin aşınmasına yol açacaktır. Bu nedenle Çin, Brezilya, Güney Kore gibi ülkeler FED’in likidite pompalamasını eleştirerek yeni bir “kur savaşları” dalgasının olumsuz sonuçlarına dikkat çektiler.

AVRUPA İFLASIN EŞİĞİNDE Mİ?

Krizin bugün dengeleri sert bir şekilde değiştirdiği yerlerden biri de Avrupa. Avrupa hayatta kalacak mı? Yoksa “Avrupa Projesi”nin iflası çoktan başladı mı?

“Halkların Avrupası” projesi çoktan iflas etmiştir. “Sermayenin Avrupası” projesinin iç yüzü de iki boyutuyla ortaya çıkmıştır. Birinci olarak, Güney Avrupa’da ve İrlanda’da patlak veren finansal krizlerin hem kaynaklarına yani evveliyatına, hem de kriz yönetimlerine baktığımızda, Avrupa Birliği’nin, aslında Almanya’nın hegemonyası altında tipik bir emperyalist hiyerarşiye, bağımlılık-sömürü ilişkilerine dayandığı ortaya çıkmıştır. Avro Bölgesi krizine sürüklenen ülkelere uygulattırılan önlemler, 1980 sonrasında krizlere sürüklenen çeşitli Üçüncü Dünya ülkelerinde uygulanan ağır IMF programlarının, daha da insafsız tekrarlarından oluşuyor. Tek başına bu olgu bile, AB’nin emperyalist yapısını ortaya çıkarmaktadır.

İkinci olarak, daha önce açıkladığım örnekler göstermektedir ki, “sermayenin Avrupası”, genel olarak sermayenin değil, özel olarak büyük finans kapitalin hegemonyasına dayanan parazitleşmiş, anti-demokratik bir sistemdir.

KRİZ EN ÇOK KİMLERİ VURDU

Her ne kadar kapitalizm kriz dönemlerini yeni yönelimleri için birer fırsat olarak algılasa da, kriz dönemlerinin aynı zamanda sınıf çelişkilerini de belirginleştirdiğini biliyoruz. Avrupa’daki kriz bugün hangi sınıfın lehine gelişlemektedir?

Avrupa krizinin tetiklediği sınıf gerginlikleri kesin olarak emekçi sınıfların aleyhine seyretmektedir. Daha önce değindiğim olgular ve örneklerde de görüldüğü üzere krizin yarattığı fırsatlar, sermayenin sınırsız hegemonyasını oluşturma programının ileri aşamalarına geçişini AB ‘de de hızlandırmak için kullanılıyor.

AVRUPA'DA DEVRİMCİ BİR HAYALET DOLAŞMAYA BAŞLAYACAK

Hedefine orta sınıfı da koyan kapitalizmin yıkıcı sonuçları ele alındığında, içinde bulunduğumuz dönem Avrupa solu için nasıl gelişiyor? Avrupa’da gerçekten bugün bir hayalet dolaşıyor mu? Krizin ardından "sağa salınım sona erdi, sola salınım başladı" şeklinde bir değerlendirme yapmıştınız. 2012'yi hem krizin gidişatı hem de kriz karşısında gelişen direniş hareketleri ile birlikte nasıl değerlendiriyoruz? Kemer sıkma politikalarına karşı bugün geniş bir Avrupa hareketinden bahsetmek mümkün mü?

Birkaç çelişkili gelişme var. Emekçi sınıf ve katmanlar, yeni mücadele yöntemlerini el yordamıyla aramakta, tartışmaktadır. Yüz küsur yıllık bir “devrimler çağı” içinde sosyalizmi, komünizmi, sosyal demokrasiyi, hatta sömürüsüz-sınıfsız anarşist bir toplum biçimini hedefleyen mücadelelerin geleneği, yöntemleri son otuz yıl boyunca toplum belleğinden silindi. Öyle sanıyorum ki bu belleğin kilitlenmiş köşeleri, bir anlamda bilinçaltı giderek ortaya çıkacak; günahları, sevapları, kazanımları ve yenilgileri ile eski mücadelelerin mirası hatırlanacaktır. Öte yandan değişen toplumsal ortam yeni sınıf çelişkileri yaratıyor. Mücadele programlarında ve yöntemlerinde yeni arayışları kaçınılmaz kılıyor. Adım adım bir senteze geçileceğini düşünüyorum.

Aslında en geniş anlamda işçi sınıfının öğesi olan ancak önceki dönemlerde burjuva ideolojisi tarafından teslim alınan orta sınıf, adım adım proleterleşmektedir ve bu sürecin açık bir sınıf bilincine dönüşmesi söz konusudur. Biraz önce değindiğin sentez aşaması yaklaştıkça; sistem karşıtı bir mücadele hedefine öncelik veren, kapitalizmi ve AB’yi koruyan çözümleri temelden reddeden akımlar-hareketler ikincil ayrımlarını geri planda tutarak birleştiği zaman Avrupa’da “devrimci bir hayalet” dolaşmaya başlayacak.

İKTİDARLAR DÖNÜŞECEK Mİ?

Bu hareketin kapitalizme alternatif yaratacak bir politik iktidar mücadelesine dönüşme şansı var mı?

Bir iktidar mücadelesi içermeyen sistem-karşıtı eleştiriler doğmakta ve yaygınlaşmaktadır. Bu önemlidir. Fikir, sanat ve bilim dünyasında burjuva ideolojisinin egemenliği bu sayede şimdiden aşınmaya başlamıştır. Ancak, bu muhalif akımların sistemin parametrelerini zorlaması için daha geniş, devrimci bir siyasetle bütünleşmeleri gerekiyor. “Hangi siyaset?” sorusuna şu anda açık bir yanıt bulunamıyor. Bugünkü sınıf muhalefeti farklı küçük kanallardan, derelerden akmakta olduğu için tek tek parçalı, cılız, etkisiz bir görüntü içermektedir. Ancak, toplumsal yasalar (yerçekimi), akımların doğrultusunu aynı yöne doğru sürüklüyor. Er veya geç bunlar büyük, güçlü bir nehirde birleşecek; kapitalizme meydan okuyacak güce kavuşacaklardır.

Türkiye’ye gelecek olursak, 2012 yılını Türkiye açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?

2012’de dış kaynak girişlerindeki yavaşlama ekonomiyi durgunlaştırmıştır. Şu anda AKP Batı’daki “sıcak para” ile İslâm dünyasındaki gizli-saklı-karanlık kaynak akımlarına umut bağlayarak bir sonraki seçimleri atlatma beklentisi içindedir. Liberal çevreleri iğfal eden “demokrasi takkesi” tamamen düşmüş; kel görünmüştür. İktidar, kentsel dönüşüm, otoyolların satışı, yeni özelleştirmeler gibi rant-vurgun oluşturma ve dağıtma mekanizmalarıyla zaman kazanmaya çalışıyor. Bunların büyük bir bölümü, emekçi sınıfların günlük aş-iş mücadelesini doğrudan baltalamadığı için, toplumsal muhalefetin filizlenmesini hızlandıracak özellikler taşımıyor.

AKP’nin hegemonik konumunun zayıflatılmasında ve hem ideolojik hem de toplumsal olarak giderek son bulmasında, “en geniş anlamda sol”un güçlenmesi belirleyici olacaktır. “En geniş anlamda sol” ifadesinin içini doldurmaya kalkarsak, pozitif programlara değil karşıtlıklara dayalı bir kapsam ortaya çıkacaktır. Emperyalizme, siyasi İslâm’ın temsil ettiği gericiliğe, halkların demokrasi taleplerini ezen faşizme karşı çıkan tüm akımların “geniş anlamda sol”u kapsadığını düşünebiliriz.

Sosyalizm, bu şemsiye altında yer alan bütün akımların ortak bir öğesi değildir. Hem sınıfsal bağlantıları hem de ideolojik söylemleri bakımından tüm sol akımları birleştiren ortak bir öğe sosyalizmle kavgalı olmamaları olarak görülebilir. Örneğin, neo-liberal dönüşümlere karşı mücadele bu nedenle tüm sol akımların birleştiği bir alandır. Nicel güçsüzlüklerine rağmen sosyalist akımlar, bu yelpazenin olgun çekirdeğidir. Söylemleri, çözümlemeleri önemlidir, etkilidir. Bu meziyetleri sayesinde "en geniş anlamdaki sol”un birbirleriyle uzlaşmaz görünen kanatları arasında iletişimi, bağlantıları kurmak; kopuklukları hafifletmek konularında sosyalistlere önemli görevler düştüğünü düşünüyorum.

Odatv.com

 
7 Mart 2013 Perşembe 08:34 
Yorum YapYazdır
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Attila Aşut
 
Nihat Genç
 
Türker Ertürk
 
Arslan Bulut
 
Mehmet Polat
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Ahmet Özer
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Kazım DEMİR
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Mustafa Önsel
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
25
16
7
2
55
2
Başakşehir
25
15
8
2
53
3
Galatasaray
25
14
4
7
46
4
Fenerbahçe
25
12
8
5
44
5
Trabzonspor
25
12
5
8
41
6
Antalyaspor
25
11
6
8
39
7
Kasımpaşa
25
10
5
10
35
8
Konyaspor
25
9
8
8
35
9
K.D.Ç. Karabük
25
10
4
11
34
10
Bursaspor
25
9
5
11
32
11
Gençlerbirliği
24
8
8
8
32
12
Osmanlıspor FK
25
7
10
8
31
13
Alanyaspor
25
8
4
13
28
14
Akhisar Bld.
25
7
6
12
27
15
Kayserispor
25
7
6
12
27
16
Ç. Rizespor
25
5
5
15
20
17
Adanaspor
25
5
5
15
20
18
Gaziantepspor
24
5
4
15
19
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Anket
2016 TÜRKİYE AÇISINDAN NASIL GEÇECEK?
ÇOK İYİ
İYİ
BİR ŞEY DEĞİŞMEZ
KÖTÜ
ÇOK KÖTÜ
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:25
  • Güneş06:07
  • Öğlen12:38
  • İkindi16:08
  • Akşam18:47
  • Yatsı20:19
 
Tarihte Bugün
1636 - Hollanda'da Utrecht Üniversitesi kuruldu.
1812 - Venezuela'nın Karakas şehri, şiddetli bir depremle tahrip oldu.
1821 - Seyyid Ali Paşa sadrazamlıktan alınarak yerine Benderli Ali Paşa atandı.
1915 - I. Dünya Savaşı: Birinci Gazze Muharebesi
1917 - I. Dünya Savaşı: Çanakkale Boğazı'nın Anadolu yakasında görev yapmak üzere Osmanlı 15. Kolordusu'nun teşkili.
1931 - Ölçüler Kanunu'nun kabul edilmesiyle; okka, endaze gibi eski ölçülerin yerine gram, metre, litre gibi yeni ölçülerin kullanılması öngörüldü.
1934 - Birleşik Krallık'ta ilk kez motorlu taşıt kullanacaklara şoförlük sınavından geçme zorunluluğu getirildi.
1939 - Türkiye'de milletvekili seçimleri yapıldı.
1941 - Yugoslavya'da General Simoviç, kansız bir darbe ile yönetimi ele geçirdi. Yeni hükümet, Mihver Devletleri'nden ayrılma kararı aldı.
1942 - Naziler, Yahudileri Polonya'daki Auschwitz Kampı'na götürmeye başladı.
1971 - Doğu Pakistan, Bengaldeş'in oluşumuna yönelik olarak Pakistan'dan bağımsızlığını ilan etti.
1971 - İstanbul'da iki kıta birleşti. Boğaz Köprüsü'nün 57'nci ünitesinin de yerine konulmasıyla kentin Asya ve Avrupa yakaları birbirine bağlandı.
1971 - Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, 12 Mart Muhtırası'yla istifa eden Süleyman Demirel'in yerine atanan Nihat Erim'in kabinesini onayladı.
1979 - Enver Sedat, Menahem Begin, ve Jimmy Carter, Vaşington, DC'de İsrail-Mısır Barış Antlaşmasını imzaladılar.
1989 - Türkiye'de yerel seçimler yapıldı.
1995 - Şengen Antlaşması yürürlüğe girdi.
1996 - Uluslararası Para Fonu, Rusya'ya 10.2 milyar USD kredi verilmesini onayladı.
1998 - Şişli'nin eski Belediye Başkanı Gülay Aslıtürk hakkında, yolsuzluk iddiaları nedeniyle gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı.
1999 - Michigan'da bir mahkeme jürisi, Dr. Jack Kevorkian'ı ölümcül bir hastayı iğne yaparak öldürmekten (ötenazi) suçlu buldu.
1999 - Melissa virüsü tüm dünyada e-posta sistemlerini etkiledi.
2000 - Rusya'da yapılan seçimler sonucunda Vladimir Putin başkan oldu.
2002 - TBMM Genel Kurulu'nda, AB'ye uyum çerçevesinde hazırlanan ve sekiz yasada değişiklik yapan dokuz maddelik yasa tasarısı kabul edildi.
2002 - İsrail'de Uluslararası Geçici Mevcudiyet'e ait araca düzenlenen saldırıda Türk Binbaşı Cengiz Toytunç öldü, Yüzbaşı Hüseyin Özarslan yaralandı.
2006 - İskoçya'da kamusal alanlarda sigara içmek yasaklandı.
 
Arşiv
 
Süper Loto
23.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu101318384152
 
On Numara
20.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02040506071012162021253038404556586372747577
 
Sayısal Loto
25.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu010812192023
 
Şans Topu
22.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu042426293111
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık