Van’da bitmeyen yasak yine uzadı

Ana Sayfa » Güncel » DGM yargılamaları yeniden

DGM yargılamaları yeniden

Çalıştığı dönemde hukuka aykırı kararlarıyla tartışma konusu olan Güvenlik Mahkemesi yargılamaları, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararıyla yeniden yapılabiliyor.

 
16 Temmuz 2019 Salı 09:58 
Yorum YapYazdır
 
 
DGM yargılamaları yeniden

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nde yargılananların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin karar vermesi üzerine uzun birçok mahpusa yeniden yargılama yolu göründü. Geçen günlerde bu kapsamda yüze yakın Hizbullah üyesi cezaevinden tahliye edildi. Hizbullahçıların tahliyesi mahpuslar arasında çifte standart uygulandığı tartışmalarını gündeme getirdi. Peki yeniden yargılama nedir? Anayasa Mahkemesi bu konuda ne diyor? AİHM’in yeninden yargılamaya gerekçe oluşturduğu etkenler hangileri.

AİHM'in DGM'lerdeki yargılamalara ilişkin ihlal kararı vermesi üzerine yeniden yargılama yolu göründü. AİHM neden DGM'lerde yargılananlar için ihlal kararı verdi? Anayasa Mahkemesi bu konuda ne diyor? Tüm Hizbullahçıların serbest bırakılması ne anlama geliyor? Avukat Hadice Korkut bu sorulara açıklık getirdi.

Korkut’un Gazete Duvar’da yer alan açıklamaları şöyle:

‘MADDE 6’DAN İHLAL KARARLARI ÇOK FAZLA’

AYM’nin yeniden yargılama kararı sonrası müebbet hapis cezası alan birçok mahpusun durumu yeniden tartışma konusu oldu. Yeniden yargılanma nedir, hangi durumlarda yeniden yargılama yapılır?

AİHM kural olarak AİHS koruduğu haklardan birinin ihlalini tespit ederse yüksek sözleşmeci taraf olarak tanımlanan devletler için ihlali ortadan kaldırmak ve sonuçlarını gidermek yükümlülüğü doğar. Bu da olabildiğince ihlalden önceki durumun yeniden tesisini gerektirmekte. Yeniden yargılama CMK’da düzenlenen kesinleşmiş mahkeme kararlarının olası hukuka aykırılıklarına karşı öngörülmüş bir olağanüstü itiraz mekanizması ve pek çok sebeple yeniden yargılama yoluna başvurulabilir. Bunlardan biri de AHİM ihlal kararları. AHİM’in sözleşmenin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6’ncı maddesinin ihlal edildiği belli durumlarda bu ihlalin giderilmesi için önerdiği bir yöntem. AHİM hakları ihlal edilen bireyler için durumun ihlalden önceki hale getirilebilmesinin, ihlali gidermenin etkin bir yolu olarak kabul ediyor. Bu anlamda belli durumlarda 6’ncı (Adil Yargılanma Hakkı) maddenin ihlaline karşı yeniden yargılanmayı önerebiliyor.

Burada sorun kesinleşen bu ihlal kararlarına karşı yüksek sözleşmeci taraf olan devletlerin yeniden yargılanma kararlarına yaklaşımı ve son dönem yaşanan tartışmalar tam olarak buna tekabül ediyor. Yoksa hakkında AHİS Madde 6 çerçevesinde ihlal kararı verilen her birey için yeniden yargılanmanın bir hak olarak tanınması ideal durum. Türkiye’ye dönersek en çok ihlal kararı verilen ülkelerden biri ve bu ihlal kararları içinde AHİS madde 6 ihlali oranları bir hayli fazla ve yine bu ihlallerden bazılarına yönünden AHİM bizzat ihlalin telafisi için yeniden yargılama yapılması gerektiğini söylemişti. Yani yeniden yargılamanın birden çok sebebi var.

DGM (Devlet Güvenlik Mahkemeleri)’lerde yargılanan ve hüküm alanlara yeniden yargılama yolu göründü. Bu mahkemelerin verdiği kararlar yıllarca tartışıldı. Bu mahkemelerde kimler yargılandı?

1977’de DGM’ler ile başlayan ve 2014’te özel yetkili mahkemelerin kaldırılmasına kadar geçen sürede yapılan yargılamalardan ve halen cezaevinde olan çoğu PKK davasından yargılanmış Kürt, Türk sol hareketlerinden ve yine, İBDC gibi radikal İslamist gelenekten gelen hareketlerden müebbet hapis cezası almış mahpuslardan ve Hizbullah nedeniyle yargılanarak ceza almış mahpuslar söz konusu.

‘AİHM KARARLARININ UYGULANMASI FARKLI BİR SEYİR İZLEDİ’

Geçtiğimiz aylarda Hizbullahçı yargılamaları sonrasında ceza alan sanıkların neredeyse tümü serbest bırakıldı. Bu konu kamuoyunda çok tartışıldı…

Görünen o ki Diyarbakır ve Van başta olmak üzere bölgedeki kimi Ağır Ceza Mahkemeleri kendilerine yapılan yeniden yargılanma taleplerini kabul ederek hem davaların yeniden görülmesine hem de bu süreçte sanıkların tutuksuz yargılanmak üzere salıverilmesine karar verdiler. Bunun yasal süreçlerin sonucu olduğunu ve böyle okunması gerektiğini düşünmek, hukuki sürece teknik bir biçimde sadece yasaların uygulanmasına indirgeyerek baktığımızda bile sorunlu. Ayrıca yine DGM yargılamaları ile hüküm alan çoğu PKK davasından müebbet almış hepsi 20 yıldan fazladır cezaevinde olan kimi mahpuslar yönünden ise bu süreç çok farklı bir seyir izledi. Bunun için AHİM’in yeniden yargılama kararlarına dönmemiz gerekiyor.

AHİM kararlarının uygulanması, süreci son derece tartışmalı bir seyir izledi. Genel hatlarıyla AYM’nin tüketilmesi gereken bir iç hukuk yolu olmadığı dönemde kararı veren mahkemeye yapılan başvurular ya hiç incelenmeden veya AHİM ihlal kararlarının hükmü etkileyecek konulara ilişkin olmadığı gibi gerekçelerle reddedildi. İtiraza tabii olan bu kararlar kesinleştiğinde bu davalar yeniden AİHM önüne götürülerek bireysel başvuru konusu yapılmaktaydı. AİHM kararlarının uygulanmasını sağlamak ve bunu takip etmek Avrupa Konseyi’nin yürütme kolu olan Bakanlar Komitesi’nin görevidir ve bu AHİM kararların bir bölümü halen komite önünde.

‘ALTUN KARARI DGM YARGILAMALARINI TARTIŞILIR HALE GETİRDİ’

Geçtiğimiz Eylül ayında Anayasa Mahkemesi, DGM kararıyla ömür boyu ağır hapis cezasına mahkûm edilen Abdullah Aytun adlı başvurucunun dosyasına karara bağladı. AYM, Altun’un bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Bu karar DGM’ler için ne anlama geliyor?

AYM bu başvuruya verdiği kararla iki ayrı konuda gerekçelendirdiği ve bağlayıcılığı olan durumu tanımladı. Yeniden yargılanma kararlarının nasıl uygulanacağını tanımlarken derece mahkemelerin yeniden yargılama kararlarına uymak zorunda olduğunu belirtti. Ayrıca bu kararda bir başka durumu daha tanımladı ki bu sadece AİHM’e bireysel başvuru yapan mahpusları değil askeri üyelerin yer aldığı DGM yargılamaların tamamı açısından yargılanmaları tartışılır hale getirmekteydi. AYM, Altun kararının büyük bir kısmında bu durumu tartışarak yargılama sürecinde AİHM’in bu konudaki tutumunu içtihat olarak tanımladı. AİHM incelediği dosyanın özel durumundan, o dosyaya özgü hak ihlallerinden bağımsız olarak ya da incelediği dosyaya özgü ihlal tespitleri ile birlikte DGM askeri hakim ve savcıların bulunmasını AİHS madde 6/1 ihlali olarak kabul ederek, başvurucuların yargılamanın bağımsızlık ve tarafsızlığından endişe duymalarının meşru olduğunu sonucuna varmıştır.

‘İHLAL TÜM DGM YARGILAMALARI İÇİN…’

AYM bu durumda kişilerin bu kararların infazına katlanmak zorunda kalmalarının Anayasa 36 ve AİHS Madde 6 korunan haklarını ihlal anlamına geldiğine dair ayrıntılı bir gerekçelendirmeyle yeniden yargılanma konusunda bağlayıcılığı olan bir karar verdi. Bu durumda yani ihlalin kaynağı doğrudan yasanın emredici hükümlerinden kaynaklandığı için ihlal tüm DGM yargılamaları için söz konusuydu. Ceza yargılamasının temel ilkeleri bir yana basit bir vicdan muhasebesi bile sadece bireysel başvuru hakkını kullanmamanın meşru olmayan bir kararın 30 yıl gibi sürelerle infazı makul gösteremez.

‘ÇİFTE STANDART UYGULANDIĞINI DÜŞÜNDÜRTÜYOR’

Bir ay önce cezaevlerinde bulunan yaklaşık 100 Hizbullah yöneticisi serbest bırakıldı. Tahliye gerekçesinde ise Anayasa Mahkemesi’nin 2018’de ‘heyette askeri hakim bulunması yeniden yargılama nedenidir’ gerekçe gösterildi. Tahliyeler mahpuslara çifte standart uygulandığı tartışmalarını da gündeme getirdi…

DGM yada özel yetkili mahkemelerin sadece askeri üyelerin varlığı değil bir bütün olarak yargılama süreçleri sorunlu. Hizbullah davasında verilen kararla bu konuda çifte standart uygulandığını düşündürtüyor. Zira 100 aşkın sanık hakkında tek tek yeniden yargılama ve tahliye kararları verildi. Bizzat inceleme olanağı bulduğum kararlardan birinde AİHM’e bireysel başvuru yapmamış bir sanık yönünden verilen yeniden yargılama kararına atıf yapılarak yeniden yargılanma talebi kabul edilmiş ve salıverilmişti. Yine AİHM başvuru olmayan bir kararda ise doğrudan AYM Altun kararına atıf yapılarak yine yeniden yargılanma ve tahliye kararı verilmişti. Benzer biçimde şimdi derece mahkemeler yapılan PKK davasından yargılanmış sanıklar için çok farklı bir tutum görüyoruz. Çoğu kamuoyuna yansımasa da İlhan Çomak ve Umut Fethi Süvarioğulları için tutukluluk hali devam ediyor, Abdullah Altun, Muhuyettin Sevinç, Şehmus Yıldız, Leşker Acar ise yeniden yargılanma sırasında tahliye edilen isimler ve Hizbullah dahil bu başvurulara ilişkin dosyalarda yargılamalar halen sürüyor.

Hizbullah yargılamaları üzerinden devam edersek, bu durum artık DGM’lerde askeri üye sorununu aşıyor çünkü tarih olarak bile Hizbullah yargılamalarının bir bölümünün askeri üyelerin DGM çıkarıldığı 2000’lerde yapıldı ve bu durumda diğer sanıklar yönünden adil olan bu yargının sadece Hizbullah yargılamaları yönünden sorunlu olduğunu mu kabul edeceğiz? Bütün bu sonuçlar bizi daha bütünlüklü bir bakış acısı ve çözüm yöntemini tartışmak gerektiği sonucuna götürüyor. Bu durumda TMY (Terörle Mücadele Yasası) Madde 17’nin kaldırılması ya da geçerliliği tartışmalarının da dahil edileceği daha geniş bir tartışma. Tabii bu arada hakkında bu tartışmayı yaptığımız insanların 20 yılı aşkın süredir cezaevlerinde olduğunu gerçeğini unutmadan.

‘BAŞVURULAR VAR…’

DGM’de yargılanarak ceza alan fakat bireysel başvuru hakkını kullanmayan mahpuslar var mı, bu konuda başvurular aldınız mı hiç?

Bireysel başvuru hakkını kullanmamış fakat DGM’de yargılanmış kimi mahpuslarla yaptığımız tartışmalar oldu. Yine cezaevleri alanında çalışan bir STÖ olan CİSST’e bu konuda hukuki destek isteyen mektuplar geliyordu. Ben de zaman zaman infaza ilişkin sorunlarda onlara hukuki yardım sunmaya çalışıyorum. Bunun üzerine örnek dilekçeler ve AYM kararlarını da içeren yazılı bir bilgi notu hazırladık onlarda özelikle AYM’nin ALTUN kararına dayanarak yeniden yargılanma başvuruları yaptılar. Halen bu yönlü başvurular olduğunu biliyorum. Bazı başvurulara da mahkemelerin bir bölümü olumsuz yanıtlar verdi. Bu başvurulardan bazıları AYM önüne kadar gitti ve bir bölümü halen derece mahkemelerinde başvurularına cevap alabilmiş değiller.

 
16 Temmuz 2019 Salı 09:58 
Yorum YapYazdır
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Türker Ertürk
 
Mustafa Önsel
 
Attila Aşut
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Nihat Genç
 
Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
 
Arslan Bulut
 
Çiğdem KOÇ
 
Kazım DEMİR
 
Ahmet Özer
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Mehmet Polat
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Muhammet İKİNCİ
 
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Mehmet Erdal Çağdaş
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Anket
Halkoylaması sonrası Türkiye'yi ne bekliyor?
1. Daha iyi bir gelecek
2. Daha kötü bir gelecek
3. Birşey değişmez
 
Arşiv
 
Tarihte Bugün
1867 - ABD, Alaska'yı Rusya'dan 7,2 milyon dolar karşılığında alarak topraklarına kattı.
1892 - Chicago ve New York arasında ilk uzun telefon hattı açıldı.
1898 - ABD, Porto Riko'nun sahibi oldu.
1908 - Belçika Kongo Hür Devletini ilhak etti.
1912 - I. Balkan Savaşı başladı.
1912 - Trablusgarp Savaşı'nı sona erdiren Uşi Antlaşması imzalandı.
1920 - Saimbeyli'nin kurtuluşu
1920 - Türkiye Komünist Fırkası, Ankara'da resmen kuruldu.
1922 - İngiliz yayın kuruluşu BBC (British Broadcasting Company, sonradan British Broadcasting Corporation) kuruldu.
1936 - Atatürk, Ankara Hipodromu'nda at yarışlarını izledi.
1943 - Ulvi Cemal Erkin ve Necil Kazım Akses, Berlin'de başarılı bir konser verdi.
1944 - Sovyetler, Çekoslovakya'yı işgal etti.
1954 - Texas Instruments şirketi ilk transistörlü radyoyu üretti.
1959 - III. Akdeniz Oyunları Beyrut'ta yapıldı. Türkiye serbest güreş milli takımı 8 sıklette birinci oldu.
1967 - Sovyetler Birliği'nin fırlattığı Venera 4 uzay aracı Venüs gezegenine ulaştı ve Dünya dışında bir gezegenin atmosferini inceleyen ve gezegenler arası yayın yapan ilk araç oldu.
1968 - Dünya Olimpiyat Komitesi, iki zenci atleti (Tommie Smith ve John Carlos) madalya töreni sırasında kara güç selamı verdikleri gerekçesiyle cezalandırdı.
1976 - Başbakan Süleyman Demirel, Fırat nehri üzerindeki Karakaya Barajı ve hidroelektrik santralının temelini attı.
1977 - Filistin'li gerillaların Somali'nin Mogadişu havaalanına kaçırdığı Lufthansa yolcu uçağını basan GSG-9 Alman anti-terör timi, korsanları öldürüp 86 rehineyi kurtardı.
1979 - Balgat katliamının iki sanığı Mustafa Pehlivanlı ve İsa Armağan idama mahkum edildi. 10 Ağustos 1978'de Ankara Balgat'ta solcuların gittiği 4 kahve taranmış, 5 kişi ölmüş, 11 kişi yaralanmıştı.
1982 - 574 sanıklı Ankara Dev-Yol davası başladı: 186 kişi idam istemiyle yargılanıyor.
1988 - Tuzla'da 7 Ekim'de Türkiye İşçi Köylü Kurtuluş Ordusu (TİKKO) üyesi olduğu öne sürülen dört kişi öldürüldü. Olaya karışan 16 polise 56'şar yıl hapis cezası istemiyle dava açıldı.
1989 - Doğu Almanya lideri Erich Honecker istifa etti.
1991 - Azerbaycan, Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etti. İlk defa 28 Mayıs 1918'de bağımsız olan dünya Azerileri, bugünü "Cumhuriyet günü" olarak kutluyorlar.
1993 - Yunanistan'da Andreas Papandreou'nun ikinci başbakanlık dönemi başladı.
1996 - Gazeteci Metin Göktepe'nin gözaltında dövülerek öldürülmesiyle ilgili dava Aydın'da başladı.
1996 - Yargıtay, Yaşar Kemal'e verilen 1 yıl 8 aylık hapis cezasını onadı.
2002 - Fildişi Sahili'nde bir ay süren çatışmaların ardından isyancılarla hükümet birlikleri arasında ateşkes yürürlüğe girdi.
2007 - Eski Pakistan başbakanı Benazir Butto, 8 yıllık sürgünün ardından döndüğü ülkesinde bombalı bir saldırıya hedef oldu. 126 kişinin öldüğü ve 248 kişinin yaralandığı saldırıdan Butto yara almadan kurtuldu.
2008 - güzel bir cumartesi günüydü ve bundan sonra hayatıma çıkmamacasına girecek olan insanı o gün tanıdım 599 gün geçmesine ramen ohala ilk günkü gibi hayatımın en güzel yerinde
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Süper Loto
17.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu050811202324
 
On Numara
14.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu08141623252627293940414652596061636467717376
 
Sayısal Loto
16.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu010406354047
 
Şans Topu
16.10.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu031117233105
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:47
  • Güneş06:27
  • Öğlen12:18
  • İkindi15:20
  • Akşam17:46
  • Yatsı19:14
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık