Ömer Turan

Açılımı “Trabzon Sanat Tiyatrosu” olan TST için ekol diyorum. Çünkü Türkiye’de tiyatro yapmanın zorluklarına bir de ekonomik koşulları eklediğiniz zaman özel bir tiyatronun uzun yıllar ayakta kalabilmesi ve her yıl oyun sahnelemesi büyük bir özveri ve çabanın sonucudur.

    Bunu ancak sahnenin tozunu özümsemiş ve tiyatro ruhunu kendi yaşamınıza katık etmişseniz başarabilirsiniz. Sanatınızla topluma yatırım yapmayı becerebilmişseniz, tiyatro seyircisini yetiştirebilmişseniz ve en önemlisi ortaya kaliteli yapıtlar koyabilmişseniz uzun soluklu bir yola başlamış oluyorsunuz. İşte TST’de bu uzun yolu yürüyor. Popüler kültür kolaycılığına kaçmadan, ilkeli ve tutarlı bir sanat anlayışıyla düzenli olarak her yıl sahne alıyor. İşte bu yüzdendir ki TST, Trabzon’da özel tiyatrolar arasında bir ekoldür.

    1993 yılında Necati Zengin ve Gürcü yönetmen Varlam Lali Nikoladze tarafından kurulan TST, kuruluşundaki temel ilkelerden ödün vermeden 19 yıl içerisinde toplam 23 oyun sahneledi. Birçoğu Türkiye’de oynanmamış, farklı kültür ve yaşamları konu eden özgün oyunlardır.

    TST tarihine baktığımız zaman çok iyi yapıtların sahnelendiğini görüyoruz. Özellikle Türk ve dünya edebiyatının önemli yazarlarının eserleri oyunlaştırıldı. Türkiye’den Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Orhan Kemal, Oktay Arayıcı, Erhan Bener, Erman Canata, Nazım Hikmet. Dünyadan; Bertolt Brecht, Maksim Gorki, Cengiz Aytmatov, Eduardo De Filippo ve William Saroyan akla gelen ilk isimler. Bunlardan Aytmatov’un oyunu “Denizde Ala Köpek”1996 yılında TST tarafından Türkiye’de ilk defa sahnelendi.

  Kuşkusuz buradaki en büyük emek ve özveri TST’nin kurucusu ve sanat yönetmeni Necati Zengin’e ait. Tiyatroya ilgisi lise yıllarında başlayan Zengin, bu dönemi sürekli tiyatro üzerine okuma ve araştırmalar yaparak geçirir. Yükseköğrenimini tamamladıktan sonra bir süre Ktü’de tiyatro çalışmalarına katılır. Trabzon Devlet Tiyatrosu henüz yokken Trabzon’da tiyatrolar kurar, oyunlar sahneler ve turnelere çıkar. Bütün bu çalışmalar onu bilgi ve birikim anlamında beslerken, TST’nin hem kuruluş hem de ilerleyiş felsefesinin ve kriterlerinin alt yapısını oluşturur.

    "Tiyatro sanatı; kumsalda kuma çizilen herhangi bir çizgiye benzer. Zaman dalgası o çizgiyi tamamen siler ve yok eder. Ama başka bir oyunla her şey yeniden başlar ve farklı yeni çizgiler yaratılır"  diyen Necati Zengin’in, aşk ve tutkuyla büyüttüğü TST’si oyuncu yetiştiren bir okuldur ayrıca. Şu an Trabzon Devlet Tiyatrosu’nda 5 tane TST kökenli oyuncu bulunuyor. TST’den sonra Trabzon’da kurulan özel tiyatroların kadrosunun birçoğu yine bu tiyatronun yetiştirdiği oyunculardan oluşuyor.

    TST, 2011-2012 tiyatro sezonuna "Muammer Muammer" adlı oyunla başladı. Orhan Kemal’in öykülerinden Erman Canatan’ın oyunlaştırdığı “Muammer Muammer”i Necati Zengin yönetti. Oyuncu performansı ve sahne yönetimi açısından oldukça başarılı bulduğum oyun, bir devlet memurunun trajik komik hikâyesini anlatıyor. “Muammer Muammer”,  Orhan Kemal romanlarında sık sık karşımıza çıkan ezilen, hor görülen, haksızlığa uğrayan ve sistem tarafından kuşatılan küçük insanların mücadelesidir.  Mutlaka gidip izlenmesi gereken bir oyun.

   TST’nin bir özelliği de oyunlarında zaman zaman kentin kültür sanat isimlerini “konuk oyuncu” olarak oynatmasıdır. Bu yıl da Türk Sineması’nın önemli görüntü yönetmenlerinden Aytekin Çakmakçı “Muammer Muammer”de iki farklı rolle seyirci karşısına çıkıyor.

    Bu kentte 19 yıldır aralıksız sahne alan ve turnelere çıkan TST, gelecek yıl yeni oyunuyla birlikte çeşitli etkinliklerle 20. yaşını kutlamaya hazırlanıyor. 

    Trabzon Sanat Tiyatrosu’nun yolu açık. Daha nice uzun yürüyüşlere…

Ömer Turan

omer-turan@omerturan.net